شعاع آگاهى و سطح خواستهء حيوان آگاهى حيوان از جهان تنها به وسيلهء حواسّ ظاهره است ، از اين رو سطحى و ظاهرى است ، به درون و روابط درونى اشياء نفوذ نمىكند ، ثانيا فردى و جزئى است ، از كلّيت و عموميّت برخوردار نيست ، ثالثا منطقه‌اى است ، محدود به محيط زيست حيوان است و به خارج محيط زيست او راه پيدا نمىكند ، رابعا حالى است ، يعنى بسته به زمان حال است ، از گذشته و آينده بريده است . حيوان نه از تاريخ خود يا جهان آگاه است و نه دربارهء آينده مىانديشد و نه تلاشش به آينده تعلّق دارد . حيوان از نظر آگاهى هرگز از چهار چوب ظواهر ، فرديّت و جزئيّت ، محيط زيست و زمان حال خارج نمىگردد ، در اين چهار زندان براى هميشه محبوس است و اگر احيانا خارج شود نه آگاهانه و از روى شعور و انتخاب است بلكه تحت تسخير اجبارى طبيعت و به صورت غريزه و ناآگاهانه و غير شاعرانه است . سطح خواسته‌ها و مطلوبهاى حيوان ، مانند شعاع شناخت و آگاهىاش از جهان ، در محدوده‌اى خاص است . اوّلا مادّى است ، از حدود خوردن و آشاميدن و خوابيدن و بازى كردن و خانه و لانه گرفتن و استفاده از جنس مخالف بالاتر نمىرود . براى حيوان ، خواسته و مطلوب معنوى ، ارزش اخلاقى و غيره مطرح نيست . ثانيا شخصى و فردى است ، مربوط است به خودش و حدّ اكثر به جفت و فرزندش . ثالثا منطقه‌اى است ، مربوط است به محيط زيست خودش . رابعا حالى است و به زمان حال تعلّق دارد . يعنى همان محدوديّتهايى كه بعد ادراكى وجود حيوان دارد ، بعد خواهشها و گرايشهاى وجودش دارد . حيوان از اين نظر نيز در محدودهء خاصّى زندانى است . حيوان اگر هدفى را تعقيب كند و به سوى غايتى حركت كند كه از اين محدوده خارج باشد ، مثلا به نوع تعلّق داشته باشد نه به فرد ، به آينده تعلّق داشته باشد نه به حال - مانند آنچه در بعضى حيوانات اجتماعى از قبيل زنبور عسل مشاهده مىشود - ناآگاهانه و به حكم غريزه و فرمان مستقيم نيرويى است كه او را آفريده و جهان را تدبير مىكند .